ملزومات پیشبرد کامیاب یک طرح اجتماعی
فیروزه صابر از تجربه هدی صابر در ”طرح توسعه مهارتهای پایه در حاشیهنشینهای زاهدان“ میگوید*
به نام خدا و باسلام خدمت همه دوستان و به یاد آقای مهندس (سحابی)، هاله و هدی و همه کسانی که جایشان خالی است و به قول هدی، کسانی که خرداد را کیفی کردند. وقتی دوستان من را دعوت کردند تا در اینجا یادی از هدی داشته باشم، فکر کردم خوب است که وجه اجتماعی هدی مطرح شود. چون هدی چند وَجهه بود، وجه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی داشت و وجه اجتماعیاش در سالهای آخر عمرش خیلی پررنگ شده بود. فکر کردم یکی از تجربههای خوبش را در چند سال اخیر به شما بگویم. طرحی که آموختههایی مفید برای دیگران داشته است.


سوار قطار زاهدان شدم بلیط نداشتم و در این ۵-۲۴ زمان سفر در رستوران قطار نشسته بودم، از لحظهای که تصمیم سفر زاهدان گرفته شد، ذهنم درگیر صابر و مرور خاطرات با او شد. قطار مرا از میدان راه آهن به سیستان و بلوچستان می برد اما از همان لحظه ی آغازین حرکت خیالم به زاهدان رسید. درباره پروژه او مطالبی خوانده و شنیده بودم و این خواندنها و شنیدهها مرا بر بال خیال می نشاند تا همت و تکاپوی استاد را تخیل و تصور کنم. مسیر بس طولانی امکان مطالعه را در رستوران قطار برایم مهیا می نمود البته پنجره نیز امکان توجه به چشم انداز ایران را.
مراسم سومین سالگرد شهادت هدی صابر امروز امروز صبح، با حضور تعدادی از شاگردان و دوستان وی برگزار شد. در این مراسم که بدون اطلاع قبلی برگزار شد فیروزه صابر خواهر، دو تن از شاگردان وی و مهندس میثمی در مورد ابعاد فکری و شخصیتی هدی صابر سخنانی ایراد کردند. به گزارش شبکه های اجتماعی فیروزه صابر ضمن تشکر از حضور شرکت کنندگان بر ضرورت شناخت ابعاد منش و بینش و روش هدی، هاله و مهندس سحابی تاکید و از شاگردان هدی درخواست کرد به نحوی خلاصه به تشریح میراث او بپردازند. سپس، یکی از شاگردان هدی صابر به تشریح خط مشی صابر زیر عنوان «استراتژی کرم شبتابی» (با الهام از تعبیر صمد بهرنگی که میخواست نه خورشیدی عالمتاب، بل چون کرم شبتابی مکانی ولو کوچک را روشن کند)، پرداخت و هدی را روشنفکر خودساختهای که تحقق نیایشهای دکتر شریعتی بود، خواند.
فریده جمشیدی ـ زیستن با مردان سخت کوش آسان نیست. و سختتر آن است که در اوج دوران پختگی همسرت را از دست بدهی. دیگر بهتر یاد گرفته بودیم که چگونه با دنیای هم کنار بیاییم. و جدایی از هدی چه تلخ است. یادش به خیر قبل از ازدواج مان در سال ۱۳۵۸ه.ش با هم هر دو در انجمن اسلامی دانشگاه هم باور بودیم و در آنجا همدیگر را یافتیم. بسیاری این ازدواج را زود میدانستند. اما ما تصمیم گرفتیم که همسر شویم و شدیم. تو با نظم بینظیر٬ زندگی را مثل همه کار های دیگر جدی گرفتی. جدیت تو گاه خستهام میکرد.
کنشگری هدی معطوف به تصاحب قدرت سختافزاری و تغییر ترکیب حکومت نبود. او توانمندسازی جامعه مدنی را برگزیده بود. تلاشی که در متن فشار دائم نهادهای امنیتی و قضایی پی گرفته میشد. احضارها و بازداشتهای مکرر، مانع از تداوم آگاهیبخشی و تقویت شبکههای اجتماعی و همیابی دغدغهداران ایران توسط وی نبود. او صبور و بیصدا، راه خود را به جدیت تعقیب میکرد. رفتنی مستمر و گام زدنی مصمم و پیوسته که با نظمی کمیاب و آموختنی متحقق میشد.

سومین سالگرد شهادت هدی صابر، بار دیگری فرصتی شد برای گفتگو با خانم فیروزه صابر، خواهر و همکار این پژوهشگر و اندیشمند آزاده. در این گفتگو، خواهر معلم شهید در خصوص ویژگیهای هدی صابر در عرصهی کار و اخلاق حرفهای و شغلی نکات قابل توجهی بیان کرده است. فیروزه صابر که دورهای شش ساله در صدا و سیما و سالهای متمادی در دههی پایانی حیات هدی صابر همکار وی بوده است، علاوه بر بیان سیر رویدادهای کاری هدی صابر، قواعد و سلوک شخصیتی این پژوهشگر برجسته را در حوزهی حرفهای به خوبی تشریح کرده است. 
آنچه در پی میآید دستنوشتههای هدی صابر در نخستین روز بازگشت به زندان پس از مرخصی نوروزی (چهارشنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۰) و سپس دستنوشتههای حدفاصل سهشنبه ۱۰ خرداد تا پنجشنبه ۱۹ خرداد است. دستنوشتههای ده روز اخیر مشتمل بر جریان درگذشت مرحوم مهندس سحابی و شهادت هاله سحابی و متعاقب آن، اعتصاب غذای هدی صابر به همراه امیرخسرو دلیرثانی است. دستنوشتهها تا یک روز پیش از شهادت صابر ادامه یافته است و افزون بر شرح حال و بیان مسائل جاری و روزمره در بند، مشتمل بر سیر تصمیم برای اعتصاب غذا، تبیین هدف از انجام آن و حواشی و مسائلی است که پیرامون این امر رخ داده است.
رضا علیجانی ـ من امروزه قدر هدی صابر را ”بیشتر“ از گذشه میدانم و میفهمم! مدتی است که فکر میکنم ”رئال پلیتیک“ حاکم بر فضای سیاسی بسیاری از فعالان سیاسی، علیرغم بسیاری دستاوردهای سیاسی و حتی رفتاری مثبت، اما با خود برخی ویروسهای خطرناک با آثار بسیار مخرب را هم حمل میکند. یکی از منفیترین آثار احتمالی ـ نه اجباری ـ این رویکرد سیاسی بیحسی اخلاقی است. در برخی نوشتههای اخیرم این دغدغه را بر کاغذ آوردهام تا اضطراب ذهن و روحام را با اشتراک گذاشتن و نوعی درددل مجازی با هر گوش شنوا و دل آشنایی که نسیم باد صبا این مکتوبات را به او می رساند، اندکی سبک کنم.
در این نشست که به مناسبت سومین سال درگذشت ایشان برگزار شد از نقش آفرینی آن ها در عرصه عمومی به ویژه از نقش مهندس سحابی تجلیل به عمل آمد. به گزارش جرس در این مراسم چند تن از فعالان ملی مذهبی و نهضت آزادی به بیان دیدگاه ها و نظرات خود پرداختند. بهاور در این نشست با اشاره به حمایت ها و مشورت های مرحوم هدی صابر، او را شخصیتی پرتحرک و جذاب برای جوانان و الگویی برای خود در آغاز فعالیت های سیاسی اش دانست. این فعال جنبش سبز با بیان خاطراتی از روزهای آخر حیات هدی صابر در بند ۳۵۰، برنامه ریزی و تاکید بر نظم و انظباط شخصی را از ویژگی های او برشمرد و از تاکید او بر برنامه های آموزشی، مطالعه و ورزش سخن گفت.
آنچه در پی میآید گزارش میانی یکی از پژوهشهای صورتگرفته توسط خانهی نواندیش به سرپرستی شهید هدی صابر است. این پژوهش که در سال ۱۳۸۵-۱۳۸۴ صورت گرفته، به موضوع «نهادهای خدمت رسان(وقفی و غیر وقفی)» اختصاص دارد. در انجام این پژوهش ۶۰ مصاحبه با اساتید و پژوهشگران عرصه تاریخ اجتماعی ایران، بانیان و مدیران نهادهای خدمت رسان(وقفی و غیر وقفی)، مدیران دستگاههای اجرایی عرصه تامین و حمایت، مدیران سازمان اوقاف و صاحب نظران مبانی فقهی-حقوقی وقف انجام شده است. متن این گزارش را در ادامه میخوانیم.